Προτάσεις αναμόρφωσης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Κατά το μόττο: «Το ψάρι .. από την κεφαλή», όλο το εκπαιδευτικό μας σύστημα, σέρνεται, και έχει τη «σφραγίδα» των εκάστοτε πολιτικών ηγεσιών, οι οποίες, είτε ασκούσαν πελατειακές πολιτικές, είτε αδυνατούσαν να αναγνώσουν και να αντιμετωπίσουν τα πάμπολλα προβλήματα του εκπαιδευτικού τοπίου.

Πρώτα κάποια γενικά σχόλια:

Πριν την ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε μια πρώτη εξυγίανση του ακαδημαϊκού χάρτη της χώρας. Το σκεπτικό γι' αυτή την πρόταση είναι απλό: Εάν απαιτήσουμε αυστηρές προδιαγραφές για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, τις ίδιες θα πρέπει να πληρούν και τα δημόσια. Σήμερα όμως λειτουργούν τμήματα ΑΕΙ τα οποία, σύμφωνα με τις αξιολογήσεις της ΑΔΙΠ «έχουν καρκίνο». Εάν, τραγικές περιπτώσεις τμημάτων σε δημόσια ΑΕΙ, συνεχίζουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους, τραγικές περιπτώσεις θα συναντήσουμε και στα μη κρατικά ΑΕΙ. 

Πολλές οικογένειες ενδιαφέρονται πρωτίστως για το «χαρτί» και δευτερευόντως για τις ουσιαστικές σπουδές του νέου. Όμως, σπουδές σε ένα «λάθος» περιβάλλον, διαμορφώνουν «λάθος» νοοτροπίες. Η κριτική αφορά και στα δημόσια ΑΕΙ. Στόχος της εκπαιδευτικής πολιτικής, να διαμορφώνει σωστούς πολίτες, οι οποίοι, ως σωστοί πολίτες, θα είναι και σωστοί επαγγελματίες. 

Προϋπόθεση ενός πολίτη που σέβεται την πολιτεία, είναι μια πολιτεία που σέβεται τον πολίτη. 

Ο σεβασμός ξεκινά από τους δασκάλους και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα οποία, στα μάτια του μαθητή, εκπροσωπούν την πολιτεία, προς το μαθητή. Θα πρέπει το εκπαιδευτικό σύστημα να βοηθά το νέο να αναπτύξει τα ταλέντα του, να κυνηγήσει τους στόχους του, αλλά και να του ανοίξει νέους ορίζοντες.

Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ως πρότυπες κοινότητες, θα πρέπει να είναι ο στόχος: πρότυπες, ως προς το μαθησιακό, το οργανωτικό, το κτιριακό περιβάλλον, αλλά και ως προς τις «πόρτες» που ανοίγει, στις δυνατότητες που προσφέρει στα μέλη της κοινότητας. 

Ποιός επιθυμεί την επιστροφή στο νόμο 1268/1982;

Οι κ. Πανούσης και Κλάδης είχαν συμμετάσχει στη σύνταξη του Ν.1268/1982. Μερικά χρόνια αργότερα καταθέτουν την άποψή τους για τα τεράστια προβλήματα που δημιούργησε ο Ν.1268/1982. Ο κ. Κ. Τσουκαλάς, επικεφαλής στο ψηφοδέλτιο επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να ασκεί κριτική στο Ν.1268, σε κείμενό του (1993) χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα για την κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει τα πανεπιστήμια. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς, εάν η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας συμμερίζεται τις απόψεις των κ. Πανούση, Κλάδη, Τσουκαλά: αναγνωρίζουν τα προβλήματα; Εάν ναι, μπορούν να προσφέρουν μια ανάλυση για τα αίτια αυτών των προβλημάτων;  Εάν όχι, τότε δεν μπορούν να προσφέρουν λύση. Σίγουρα δεν μπορούν να νομοθετούν με βάση την εμπειρία του ΕΜΠ.

Ανεύθυνη πολιτική για τους εισακτέους

«Καταστροφικός απεδείχθη o τρόπος ορισμού των εισακτέων στα ΑΕΙ πέρυσι. Η ευθύνη βαραίνει το υπουργείο Παιδείας για δύο, κυρίως, λόγους:

Πρώτον: Το υπουργείο διεύρυνε τα κριτήρια για τους δικαιούχους μετεγγραφής, με αποτέλεσμα, ενώ το 2013 οι δικαιούχοι υποψήφιοι ήταν 3.864 (εγκρίθηκαν 2.654 μεταφορές θέσεων), το 2014-15 οι αιτήσεις ξεπέρασαν τις 12.000. Ιδιαίτερα επιβαρύνθηκαν από τις μετεγγραφές ορισμένα τμήματα κεντρικών ΑΕΙ, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το τμήμα Πληροφορικής του ΤΕΙ Αθηνών στο οποίο οι πρωτοετείς τριπλασιάστηκαν, και το τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο οποίο οι πρωτοετείς σχεδόν διπλασιάστηκαν σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.

Δεύτερον: Το ακαδημαϊκό έτος 2014-15 το υπουργείο επέβαλε αυξήσεις στον αριθμό των εισακτέων μεγαλύτερες από 30% σε σχέση με το ακαδημαϊκό έτος 2013-14 σε αρκετά τμήματα. Οι αυξήσεις αυτές, οι οποίες αφορούσαν κυρίως σε ΑΕΙ της περιφέρειας, δεν εξομαλύνθηκαν μετά τις μετεγγραφές. Για παράδειγμα, 

Σκέψεις και προτάσεις για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση

Παρά το ζοφερό πολιτικό κλίμα των τελευταίων ημερών δεν πρέπει να ξεχνάμε τις λύσεις που πρέπει να αναζητήσουμε για να ανακάμψει η χώρα. Η άποψή μου είναι ότι, παρ’όλο που απαιτεί χρόνια για να αποδώσει, η καλύτερη διέξοδος για τη χώρα είναι να δοθεί προτεραιότητα στη σωστή παιδεία των πολιτών της.

Μελετώντας τα ΑΕΙ της χώρας μπορούμε να προβλέψουμε την εικόνα που θα έχει η χώρα σε 20 χρόνια. Η εικόνα αυτή δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

Η ποιότητα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό των εισακτέων

Πολλοί έχουν διαμαρτυρηθεί για τις χαμηλές κατατάξεις των πανεπιστημίων μας στις διεθνείς αξιολογήσεις. Γεγονός είναι ότι η χώρα μας δεν διαθέτει πανεπιστήμιο το οποίο να κατατάσσεται στα 100 πρώτα διεθνώς. Έχει όμως πανεπιστήμια που κατατάσσονται στα 500 πρώτα - σε σύνολο 16.000 πανεπιστημίων διεθνώς (άλλοι υπολογίζουν τα πανεπιστήμια σε 22.000), το να έχεις πανεπιστήμια στο καλύτερο 3% δεν είναι και άσχημα. Μπορούμε όμως καλύτερα.

3 προτάσεις για την παιδεία

Διαπιστώσεις – προβλήματα

Πρόσφατες μελέτες συσχετίζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης μιας χώρας με τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης του Α.Ε.Π. [Hanushek & Woessmann, The World Bank, 2007]. Μάλιστα η ποιότητα της εκπαίδευσης (όπως αυτή στοιχειοθετείται από τα αποτελέσματα των διαγωνισμών PISA) αποδεικνύεται σημαντικότερη από τη διάρκειά της. Όμως στην Ελλάδα η έμφαση του Υπ. Παιδείας από τη μεταπολίτευση και μετά ήταν στην ποσότητα (πλέον του 70% των αποφοίτων Λυκείου εισάγεται σε ΑΕΙ) και όχι στην ποιότητα. Ακόμα και προ κρίσης, η χώρα μας είχε  μεγάλο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των πτυχιούχων (μελέτες ΟΟΣΑ). Οι επιδόσεις της Ελλάδος στους διαγωνισμούς PISA δεν δίνουν ελπίδες για το μέλλον.

Επιστολή των καθηγητών του Πολυτεχνείου Κρήτης προς τον Υπουργό Παιδείας

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ενιαίου Συλλόγου Δ.Ε.Π. του Πολυτεχνείου Κρήτης (του οποίου είμαι μέλος(*)) έστειλε χθες την παρακάτω επιστολή στον Υπουργό Παιδείας καθ. κ. Κ. Αρβανιτόπουλο:

«Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Στον αριθμό των εισακτέων στα ΑΕΙ που ανακοινώθηκε πρόσφατα, σημειώνεται μια σημαντική αύξηση στα ΑΕΙ της περιφέρειας. Για παράδειγμα η Σχολή ΗΜΜΥ του Πολυτεχνείου Κρήτης, με 28 μέλη ΔΕΠ, θα δεχθεί φέτος 225 εισακτέους (πριν 2 χρόνια οι εισακτέοι ήταν 130), όταν η Σχολή ΗΜΜΥ του ΕΜΠ, με 85 μέλη ΔΕΠ, θα δεχθεί τον ίδιο αριθμό εισακτέων (225).

Για να μπορέσουν οι φοιτητές να σπουδάσουν, και κατ’ επέκταση να αποφοιτήσουν, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε διαλέξεις και εργαστήρια. Σε πολλά ΑΕΙ και ΤΕΙ, ιδιαίτερα της περιφέρειας, ο αριθμός των εισακτέων είναι πολύ μεγαλύτερος από τη χωρητικότητα των διαθέσιμων αιθουσών.